Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija

Studijski program Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija na master akademskim studijama osmišljen je kao nastavak akreditovanih osnovnih akademskih studija u oblasti softverskog inženjerstva, veštačke inteligencije, računarskih nauka, informacionih sistema, informacionih tehnologija, ili kombinaciji nekih od tih oblasti.

Cilj studijskog programa je školovanje studenata koji će steći napredna znanja potrebna za rad uindu striji sa naglaskom na specijalizovane discipline u oblasti softverskog inženjerstva iveš tačke inteligencije, kao i da budu sposobni da prate savremene tokove u ovim dinamičnim oblastima. Studenti nakon uspešne odbrane završnog rada stiču diplomu pod nazivom „Master inženjer informacionih sistema“.

Po uspešnom završetku studija na ovom studijskom programu studenti će biti osposobljeni za razvoji odr žavanje složenih softverskih sistema primenom savremenih naprednih metoda i mplementacionih tehnologija.
U tom smislu, studijski program sadrži napredne predmete vezane za oblasti softverskog inženjerstva, veštačke inteligencije i računarskih nauka, kao i neke predmete koji bi pomogli studentima koji su završili osnovne studije u nekoj od drugih oblasti računarstva da se uspešnije fokusiraju na oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije.

Ukupan broj ESPB bodova (kredita) na ovom jednogodišnjem studijskom programu je 60. Podrazumeva se da je student koji se upisuje na ovaj studijski program završio akreditovane četvorogodišnje osnovne akademske studije (OAS4) i stekao ukupno 240 ESPB bodova iz oblasti tehničkotehnoloških nauka ili prirodno-matematičkih nauka.
Studijski program Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija ne sadrži dodatne module.

Svi predmeti na ovom studijskom programu su jednosemestralni. Kurikulumom studijskog programa definišu se 2 obavezna predmeta, 3 izborna predmeta, pristupni rad i završni (master) rad. Svi predmeti imaju po 6 ESPB bodova, a pristupni i master rad zajedno imaju 20 ESPB bodova. Stručna praksa je obavezna i ona nosi 10 ESPB bodova. Ne postoje preduslovi za upis pojedinačnih predmeta, niti medjusobna uslovljenost predmeta.

Struktura ovog studijskog programa po predmetima je takva da odražava viziju razvoja oblasti oftverskog inženjerstva i veštačke inteligencije koja podrazumeva pravilan balans izmedju tematskih jedinica iz ove oblasti. Pored dva obavezna predmeta (Napredne softverske tehnologije iz oblasti softverskog inženjerstva i Alati i metode veštačke inteligencije i softverskog inženjerstva iz oblasti vedjštačke inteligencije), studenti odabiraju tri izborna predmeta od ukupno 11 koji su na raspolaganju, a koji pripadaju oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije, kao i predmeta iz oblasti računarskih nauka. Izborni predmeti na ovom studijskom programu su: Automatizacija razvoja softvera, Ekspertni sistemi, Implementacioni idiomi, Napredne neuronske mreže i duboko učenje, Primena veštačke inteligencije, Softverski zahtevi, Softverski proces, Testiranje i performanse softvera, Matematičke osnove veštečke inteligencije, Numerička linearna algebra i Teorija algoritama.

Nastava se na predavanjima izvodi na tabli uz upotrebu računara gde je to potrebno. Vežbe se izvode na tabli i u računarskim učionicama, a većina materijala je studentima dostupna preko lokalne računarske mreže i preko Interneta.

U okviru ovog studijskog programa nije predvidjen izbor predmeta iz drugih studijskih programa.

Prenošenje ESPB bodova stečenih na drugoj visokoškolskoj ustanovi i mobilnost studenata je moguća, u skladu sa sa Statutom i Pravilnikom o mobilnosti studenata i prenošenju ESPB bodova Univerziteta u Beogradu. Prelazak sa drugih studijskih programa u okviru istih ili srodnih oblasti nije moguć, prema Statutu Univerziteta u Beogradu.

Svrha studijskog programa Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija na master studijama je dalje usavršavanje i specijalizacija studenata koji su na Fakultetu organizacionih nauka ili na nekoj od drugih visokoškolskih ustanova završili akreditovane četvorogodišnje osnovne akademske studije (OAS4) iz neke od oblasti računarstva (softversko inženjerstvo, računarske nauke, informacioni sistemi, informacione tehnologije, ili srodne oblasti).

Svrha usavršavanja i specijalizacije u oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije je bolje osposobljavanje stručnjaka za profesiju softverskog inženjera, odnosno za zanimanje koje se odnosi na razvoj softvera i primenu veštačke inteligencije, tj. za analizu, dizajn, implementaciju, testiranje i održavanje svih vrsta softvera, i posebno softvera za veštačku inteligenciju.

Potreba za takvim studijskim programom i usavršavanjem proističe iz činjenice da je potražnja za softverskim inženjerima i primenom veštačke inteligencije sve veća, kako u svetu tako i kod nas i u okruženju. Ponuda poslova, kretanja na tržištu, kao i trendovi u privredi, društvu, organima državne uprave i drugim javnim institucijama, nedvosmisleno ukazuju na tu činjenicu, na šta ukazuje i Strategija o razvoju veštačke inteligencije koju je usvojila Vlada Republike Srbije.

 Sa druge strane, dinamičan razvoj oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije čini osnovne studije iz raznih oblasti računarstva često nedovoljnim za adekvatan odgovor na navedene potrebe tržišta i društva. Stoga Fakultet organizacionih nauka želi da ovim studijskim programom ponudi studentima napredna znanja i kompetencije u oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije.

Fakultet organizacionih nauka ima već jako dugu tradiciju u izvodjenju nastave iz računarstva. Konkretno, na fakultetu se već dugi niz godina na svim nivoima studija izvode studijski programi iz informacionih sistema, informacionih tehnologija, softverskog inženjerstva i elektronskog poslovanja. Zbog povećenog interesovanja studenata za studijske programe master studija na Fakultetu organizacionih nauka, posebno iz oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije, ovakav studijski program na master studijama predstavlja izlaženje u susret takvim potrebama studenata. To je jedan od važnih strateških ciljeva fakulteta, s obzirom na sledeće činjenice:

1. Postoji potražnja od strane studenata baš za master studijama iz oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije. Postojeći program iz oblasti informacionih sistema i tehnologija ne nudi dovoljno sadržaja specifičnih za softversko inženjerstvo i veštačku inteligenciju, tako da studenti trenutno imaju relativno uske okvire za usavršavanje iz oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije na master studijama.
2. Fakultet ima dovoljno materijalnih i kadrovskih potencijala da na master studijama pored studijskih programa iz informacionih sistema i tehnologija ponudi i kvalitetan studijski program iz softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije.
3. Fakultet želi da prati ne samo domaće, već i svetske trendove u ponudi obrazovnih profila. Broj studijskih programa iz softverskog inženjerstva (na svim nivoima) na visokoškolskim ustanovama u svetu je poslednjih godina u stalnom porastu.

Ciljevi studijskog programa master akademskih studija iz oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije na Fakultetu organizacionih nauka obuhvataju:

• usavršavanje teorijskih i praktičnih znanja potrebnih softverskom inženjeru za rad u softverskoj industriji, na poslovima razvoja, održavanja i administriranja softvera raznih vrsta;
• usvajanje teorijskih i praktičnih znanja potrebnih za razvoj softverskih sistema primenom veštačke inteligencije, neuronskih mreža i dubokog učenja;
• produbljivanje znanja iz oblasti teorijskih i algoritamskih osnova računarstva, kao i ovladavanje aktuelnim primenama u oblasti inteligentnih sistema, veštačke iteligencije, naučnog izračunavanja, itd.
• omogućavanje studentima koji su akreditovane osnovne akademske studije iz neke od oblasti računarstva završili bilo na Fakultetu organizacionih nauka, bilo na nekom drugom fakultetu, da steknu dodatna znanja iz oblasti softverskog inžanjerstva i veštačke inteligencije;
• pružanje praktičnih iskustava u radu na projektovanju i implementaciji softvera i sistema veštačke inteligencije, kako u individualnom angažmanu, tako i u timskom radu, kroz uključivanje studenata u postojeće i nove praktične projekte, te kroz obaveznu stručnu praksu. Od studenata se očekuje da razviju logičko mišljenje, precizno izražavanje, sposobnost primene teorijskih znanja u praksi i kreativni pristup u nestandardnim situacijama;
• pružanje osnove i za rad na istraživačkim poslovima, kao i za nastavak obrazovanja na odgovarajućim studijskim programima doktorskih studija.

Ciljevi samog programa su u potpunom skladu sa osnovnim zadacima i ciljevima Fakulteta organizacionih nauka kao visokoškolske ustanove:

• razvoj kreativnih sposobnosti i ovladavanje specifičnim praktičnim veštinama potrebnim za obavljanje profesije, u ovom slučaju softverskog inženjera;
• školovanje kadrova za za rad u softverskoj industriji uz komparativnu prednost studenata koji su završili osnovne studije na Fakultetu organizacionih nauka, koja se sastoji u poznavanju organizacije poslovanja, menadžmenta i srodnih disciplina koje se predaju kroz neke od predmeta na studijskim programima iz računarstva na osnovnim studijama ovog fakulteta;
• kontinuitet obrazovanja iz oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije od nivoa osnovnih, do nivoa doktorskih studija.

Kompetencije, znanja i veštine programa master akademskih studija Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija odgovaraju nivou 8 iz Nacionalnog okvira kvalifikacija u Srbiji (NOKS), užem području 061 Informacione i komunikacione tehnologije, po klasifikaciji kvalifikacija.

Opis opštih i predmetno-specifičnih kompetencija studenata Studenti koji završe master akademske studije na studijskom programu Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija postaju kompetentni za:

• samostalan i timski rad na razvoju softvera korišćenjem modernih softverskih tehnologija irazvojnih alata;
• davanje konsultantskih usluga u vezi sa analizom, projektovanjem, implementacijom i održavanjemsloženih softverskih sistema;
• uključivanje u naučno-istraživački i obrazovni rad u oblasti softverskog inženjerstva iveštačke inteligencije;
• uključivanje u rad timova za razvoj softvera kao i za davanje stručno-tehničke podrške u prodajisoftvera, pregovaranje i saradnju sa korisnicima softverskih proizvoda, kao i rukovodjenja projektima razvoja softvera i sistema zasnovanim na veštačkoj inteligenciji;
• analitički pristup u rešavanju problema na osnovu usvojenih znanja iz teorijskih i algoritamskihosnova računarstva.

Predmetno-specifične kompetencije diplomiranih inženjera sa programa Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija su:

• uspešno korišćenje raznih metodologija i alata u razvoju softvera (predmet Alati i metode veštačke iteligencije i softverskog inženjerstva);
• sposobnost razvoja složenih aplikacija, Web aplikacija i softverskih sistema uz primenu modernih softverskih tehnologija i veštačke inteligencije (predmeti Napredne softverske tehnologije, Softverski zahtevi, Softverski proces, Konstrukcija softvera, Implementacioni idiomi, Automatizacija razvoja softvera);
• razvoj softverskih sistema u skladu sa opšteprihvaćenim modelima, metodama i strategijama softverskog procesa (predmet Softverski proces);
• poznavanje matematičkih metoda i tehnika za rešavanje raznovrsnih problema u računarstvu irazličitim oblastima nauke (predmeti Numerička linearna algebra, Teorija algoritama, Matematičke osnove veštačke inteligencije);
• razvoj sistema veštačke inteligencije (predmeti Primena veštačke inteligencije, Matematičke osnove veštačke inteligencije, Napredne neuronske mreže i duboko učenje, Ekspertni sistemi); primena različitih metoda, strategija i tehnika analize softvera (predmet Testiranje i performanse softvera).

Ishod učenja je ovladavanje nekim od sposobnosti:

• samostalan i timski rad na razvoju, administriranju i održavanju softvera,
• samostalan naučo-istraživački rad u oblasti softverskog inženjerstva i veštačke inteligencije analiza korisničkih zahteva u različitim aplikativnim domenima i modeliranje softvera koji te zahteve treba da podrži;
• korišćenje savremenih softverskih okruženja i alata za projektovanje
• implementaciju,testiranje, integraciju i višestruko korišćenje softvera, softverskih komponenti, sistema i aplikacija, pre svega Web aplikacija i softverskih komponenti veštačke inteligencije;
• utvrdjivanje i obezbedjivanje kvaliteta softvera korišćenjem aktuelnih radnih okvira za tu namenu, kao i kompatibilnih radnih okvira u razvoju softvera;
• ovladavanje modelima, metodama i strategijama softverskog procesa;
• ovladavanje konceptima i teorijskim postavkama računarskih nauka, koje će studentu omogućitisamostalan rad i učestvovanje u radu informatičkih i interdisciplinarnih timova;
• sticanje sposobnosti za obavljanje složenih programerskih zadataka i liderstvo u programerskim timovima;
• sticanje sposobnosti za razvoj i primenu sistema veštačke inteligencije.

Nastavni plan i program studijskog programa Softversko inženjerstvo i veštačka inteligencija

• Napredne softverske tehnologije
• Alati i metode veštačke inteligencije i softverskog inženjerstva
• Automatizacija razvoja softvera
• Ekspertni sistemi
• Implementacioni idiomi
• Matematičke osnove veštačke inteligencije
• Napredne neuronske mreže i duboko učenje
• Numerička linearna
• Primena veštačke inteligencije
• Softverski zahtevi
• Softverski proces
• Teorija algoritama
• Testiranje i performanse softvera
• Predmet završnog rada
• Stručna praksa
• Završni rad

• Antović D. Ilija
• Boričić B. Marija
• Devedžić B. Vladan
• Džamić Ž. Dušan
• Djurić O. Dragan
• Jovanović M. Jelena
• Lazarević D. Saša
• Mihić R. Olivera
• Milić Ž. Miloš
• Nikolić T. Nebojša
• Savić S. Dušan
• Stojanović A. Milica
• Ševarac V. Zoran
• Todorčević P. Vesna
• Tomić B. Bojan
• Vlajić S. Siniša